Το Μέλι

Η μέλισσα, η κοινωνία της, αυτός ο τόσο σοφά οργανωμένος κόσμος που με τα τόσα γλυκά και ωφέλιμα προϊόντα του, δημιουργεί τόσα ερωτηματικά, όσοι είναι και οι κάτοικοι της κυψέλης.

Η γύρη είναι ένα από τα πιο πολύτιμα προϊόντα της μέλισσας, ίσως το δεύτερο στη σειρά μετά το βασιλικό πολτό.

Από μελισσοκομικής πλευράς προκύπτει η ανάγκη για συγκομιδή της γύρης για δύο βασικά λόγους. Ο ένας είναι για να καλύψει ο μελισσοκόμος τις ανάγκες των μελισσιών την περίοδο που υπάρχει έλλειψη στην έξω βοσκή και ο άλλος για την αξιοποίηση της γύρης από τον άνθρωπο αφού είναι γνωστή και αποδεδειγμένη η θρεπτική και θεραπευτική της αξία, προσφέροντας ταυτόχρονα πρόσθετο εισόδημα στο μελισσοκόμο.

Το φυλλάδιο αυτό, που ετοιμάστηκε στα πλαίσια του εκπαιδευτικού προγράμματος του Τμήματος Γεωργίας, στοχεύει στην ενημέρωση των μελισσοκόμων σχετικά με τη χρησιμότητα της γύρης στις μέλισσες και στους καταναλωτές, έτσι ώστε να μπορέσουν να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο τρόπο το πολύτιμο αυτό προϊόν των μελισσών που λέγεται γύρη.

Η γύρη έχει φυτική προέλευση και βρίσκεται στα άνθη των φυτών. Αποτελεί το αρσενικό στοιχείο του άνθους και είναι το μέσον με το οποίο το αρσενικό γενετικό υλικό των φυτών μεταφέρεται από τα αρσενικά (στήμονες) στα θηλυκά (ύπερος) πολλαπλασιαστικά όργανα των φυτών για να γίνει η γονιμοποίηση και να δέσει ο καρπός.

Η γύρη βρίσκεται στους ανθήρες στην άκρη των στημόνων, υπό μορφή σκόνης, σε διάφορα χρώματα και σχήματα ανάλογα με το είδος του φυτού. Είναι μια λεπτή σκόνη, μια ατέλειωτη ποσότητα μικρών κόκκων με παράξενα καλλιτεχνικά σχήματα που πολλές φορές μοιάζουν με σεληνιακό τοπίο. Οι γεύσεις της γύρης είναι διάφορες, στις πιο πολλές περιπτώσεις είναι πικρή και λίγο άγευστη. Μερικές φορές όμως, ανάλογα από τα φυτά απ’ όπου προέρχεται, είναι γλυκιά και γευσάτη.

Στον τόπο μας τα πιο πλούσια φυτά σε παραγωγή γύρης είναι η Ξυσταρκά (λεούδκια), το Ρούδι, η Κονυζιά, το Μαζί, η Αντρουκλιά (Κουμαριά), η Λατζιά και πολλά άλλα εποχικά, όπως η Λαψάνα, το Ξινούδι και οι Λαλέδες.

Οι μέλισσες συλλέγουν τη γύρη από τα άνθη για να τη μεταφέρουν στη φωλιά τους και να τη χρησιμοποιήσουν ως βασικό είδος διατροφής. Αυτή που τους περισσεύει αποθηκεύεται για να χρησιμοποιηθεί αργότερα. Η γύρη αποτελεί βασικό στοιχείο της διατροφής των μελισσών και του γόνου τους, ειδικά στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης των προνύμφων. Επίσης, η γύρη αποτελεί την αποκλειστική πρωτεϊνική τροφή των ενήλικων μελισσών γιατί σ’ αυτή περιέχονται πρωτεΐνες, λίπη, ανόργανα και άλλα συστατικά που θεωρούνται αναγκαία για την ανάπτυξη, διατήρηση και λειτουργία του οργανισμού τους, σε αντίθεση με το μέλι που είναι πλούσιο σε υδατάνθρακες και χρησιμεύει σαν πηγή ενέργειας.